Regelgeving en beleid
Verzelfstandiging en beheersvormen
UPDATE TIMING !
De Vlaamse Regering heeft op 15 juli 2011 een ontwerp tot wijziging van het gemeentedecreet goedgekeurd. Dit ontwerp wordt nu voorgelegd aan de verschillende adviesorganen en aan de Raad van State. De bedoeling is om in het voorjaar 2012 de wijzigingen ter goedkeuring voor te leggen aan het Vlaams Parlement.
Zonder in detail in te gaan op de diverse wijzigingen (die mede zijn ingegeven door de richtlijnen uit het Witboek Interne staatshervorming) willen wij wel uw aandacht vestigen op een zeer belangrijke wijziging in de timing van de aanpassing van de bestuursvormen van verzelfstandigde entiteiten.
Tot nu toe geldt de datum van 1 januari 2013 als uiterste datum voor aanpassing van de bestaande vormen aan de nieuwe regels van het gemeentedecreet. Vanuit de VVC is steeds aangedrongen tot uitstel van deze datum zodat de nieuwe gemeentebesturen die aantreden op 1 januari 2013 deze wijzigingen kunnen doorvoeren.
De Vlaamse Regering stelt nu inderdaad voor dat de werking en de statuten van bestaande verzelfstandigde entiteiten moeten aangepast zijn tegen uiterlijk 1 januari 2014.
Aangezien er ook wijzigingen te verwachten zijn in de samenstelling van de bestuursorganen en de voorliggende teksten hierover zeer onduidelijk zijn, adviseren wij om de nodige aanpassingen pas door te voeren in de loop van 2013, eventueel gezamenlijk met de vernieuwde samenstelling van de bestuursorganen.
DOCUMENTEN
Ontmoetingsdag Verzelfstandigen 20 mei 2011 | Verslag
Op vrijdag 20 mei organiseerden LOCUS en VVC een ontmoetingsdag over verzelfstandigen. We gingen dieper in op de verschillende beheersvormen die mogelijk zijn volgens het gemeentedecreet. Een soort van laatste duwtje in de rug om te weten waar u staat en wat u nog moet doen of niet doen om uw beheersvorm te conformeren aan het gemeentedecreet. We deden dat met concrete stappenplannen, praktijkvoorbeelden, tekstmateriaal en gesprekstafels. Wat moet er aangepast worden voor vzw’s? Hoe werkt een IVA? Wat houdt budgethouderschap precies in? De focus lag op het ontmoeten en uitwisselen van ervaringen, eerder dan nog maar eens een studiedag over de theorie. Hieronder vindt u de documentatie van deze dag:
- Verslag ontmoetingsdag (incl gesprekstafels) - pdf
- Powerpoint Jan Leroy "beheers- en beleidscyclus en verzelfstandigen" - pdf
- Powerpoint Griet De Wachter "algemeen overzicht, stappenplan en tijdspad" - pdf
- deelnemerslijst - pdf
Dossier IVA
IVA - model gemeenteraadsbesluit en beheersovereenkomst (pdf)
Omvorming VZW
in november 2010 organiseerden VVC en LOCUS een werkdag voor VZW's (volledige vzw's en programma-vzw's). Het bestaande tekstmateriaal werd getoetst aan de praktijk en de ervaringen van de werkgroep. Op basis van deze feedback werkten VVC en LOCUS de documenten verder uit. We presenteren u hieronder het resultaat en hopen dat u hiermee aan de slag kunt om uw vzw om te vormen volgens het gemeentedecreet.
- stappenplan voor de omvorming van de bestaande vzw's (pdf)
- concreet voorstel voor de aanpassing van de statuten (pdf)
- aanzet tot het verplichte motiveringsverslag (pdf)
Fiches per beheersvorm
De fiches geven een beschrijving per beheersvorm. Voor AGB en VZW is dit zeer uitgebreid: het eerste deel beschrijft de beheersvorm in al zijn aspecten (samenstelling bestuursorgaan, relatie tot het cultuurpact, personeel, begroting en boekhouding, fiscaal statuut, ...). In het tweede deel vindt u de verschillende stappen die u moet doorlopen tot omvorming of oprichting van de beheersvorm.
Fiche intern verzelfstandigd agentschap (IVA) (pdf)
Fiche budgethouderschap (pdf)
Fiche autonoom gemeentebedrijf (AGB) (pdf)
Fiche vzw (pdf)
Mogelijke beheersvormen voor cultuur- en gemeenschapscentra in het kader van het gemeentedecreet (pdf) : dit document biedt u een overzicht van de mogelijke beheersvormen én een argumentatie of motivatie voor verzelfstandiging.
EXTERNE DOCUMENTEN
- Er is een Omzendbrief van het Agentschap voor Binnenlands Bestuur bij het hersteldecreet van 23 januari 2009. U vindt die hier: http://www.binnenland.vlaanderen.be/regelgeving/wetgeving/pdf/J_Gemeentedecreet_omzendbriefVR20090605.pdf
- De VVSG publiceerde een ‘Afwegingskader – Externe verzelfstandiging op lokaal niveau’. De laatste versie vindt u hier: http://www.vvsg.be/Werking_Organisatie/Verzelfstandiging/Pages/default.aspx
- Een samenwerking tussen de Agentschappen Binnenlands Bestuur en Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen resulteerde in een artikel ‘Verzelfstandiging en het decreet lokaal cultuurbeleid: een opportuniteit’, dat werd gepubliceerd in het Tijdschrift BinnenBand. In dit artikel vindt u ook een overzicht van de contactpersonen bij wie u terecht kan met uw vragen. Dit artikel vindt u hier: http://www.binnenland.vlaanderen.be/binnenband/laatste_nummer.htm
- Een artikel in het VVSG-tijdschrift 'LOKAAL' van juli 2010 - "De gemeentelijke vzw: speelt u nog mee?"
http://www.vvsg.be/Vrijetijdsbeleid/ezine/Documents/2010Lokaal12%20(De%20gemeentelijke%20vzw,%20speelt%20u%20nog%20mee).pdf
TOELICHTING
Cultuur- en gemeenschapscentra zijn overheidsinitiatieven, meestal gemeentelijke initiatieven. De gemeentebesturen hadden bij de aanvang van deze werksoort de keuze tussen twee vormen van beheer: het gemeentelijke beheer (als een gemeentelijke dienst) bijgestaan door een raad van bestuur (in overeenstemming met de cultuurpactwetgeving) en het vzw - beheer (een verzelfstandigde organisatie op initiatief van de gemeente). Deze twee vormen worden uitdrukkelijk omschreven in het decreet van 16 juli 1973 als de enige vormen van beheer. Het decreet van 24 juli 1991 spreekt zich niet meer uit over de juridische vorm van het beheer, maar regelt enkel de samenstelling van het beheersorgaan. In de praktijk betekende dit dat de twee beheersvormen uit het decreet van 1973 verder bleven bestaan. Wel dient een belangrijke evolutie opgemerkt te worden sinds het midden van de jaren 80: het ontstaan van de vzw - programmering. Deze vorm kan gezien worden als een beperkte vorm van externe verzelfstandiging gekoppeld aan het gemeentelijk beheer. Vele gemeentebesturen kozen voor deze vorm om in het kader van het gemeentelijk beheer een soepelere en meer efficiënte werking mogelijk te maken.
Deze vzw - programmering werd in het decreet lokaal cultuurbeleid van 2001 voor het eerst uitdrukkelijk vermeld als mogelijkheid bij het beheer van een cultuurcentrum. Datzelfde decreet verbood echter wel het vzw - beheer voor cultuurcentra behalve voor diegenen die reeds een vzw - beheer hadden en verbood het vzw - beheer voor een gemeenschapscentrum. De beleidsoptie was hiermee duidelijk gesteld: de vzw - formule is niet langer gewenst en wordt als het ware uitdovend gemaakt. Redenen hiervoor waren het vermeende gebrek aan juridische basis voor deze ‘gemeentelijke’ vzw’s en het gebrek aan democratische legitimering. Dit uitdoofscenario kwam wel iets te vroeg. Het gemeentedecreet van 15 juli 2005 voorziet immers in verschillende vormen van verzelfstandiging waaronder ook de vzw – formule. Deze juridische basis betekent dat de lokale besturen nu in volle gemoedsrust kunnen kiezen tussen verschillende vormen van beheer.
Ook het decreet Lokaal cultuurbeleid heeft met deze nieuwe realiteit rekening gehouden door het wijzigingsdecreet van 13 juli 2007. Het verbod van vzw- beheer voor nieuwe cultuurcentra en voor gemeenschapscentra wordt opgeheven. Dit wijzigingsdecreet verwijst, wat het beheersorgaan van het cultuurcentrum betreft, enkel nog naar de bepalingen van het cultuurpact (de verplichting van een bestuursorgaan voor de gemeentelijke culturele infrastructuur met drie mogelijke vormen). Men gaat er uiteraard van uit dat de bepalingen van het gemeentedecreet (de vormen van interne en externe verzelfstandiging) hier ook van kracht zijn.
Het gemeentedecreet voorziet 2 vormen van interne verzelfstandiging en 2 vormen van externe verzelfstandiging.
Bij de interne verzelfstandiging blijft de activiteit/de dienst binnen de gemeente zonder eigen rechtspersoonlijkheid
- Het budgethouderschap
- Het intern verzelfstandigd agentschap (IVA)
Bij de externe verzelfstandiging staat de entiteit buiten de gemeente en heeft een eigen rechtspersoonlijkheid.
- Het autonoom gemeentebedrijf (AGB)
- De extern verzelfstandigd agentschappen in privaatrechtelijke vorm (EVA), o.a. de vzw
In het Decreet van 23 januari 2009 tot wijziging van het gemeentedecreet wordt ook zeer duidelijk een datum vooropgesteld tegen wanneer alle bestaande gemeentelijke bestuursvormen zich moeten aangepast hebben aan de bepalingen van het gemeentedecreet, nl. 1 januari 2013.
Wanneer men echter kiest voor een nieuwe bestuursvorm (vb. de oprichting van een AGB, de oprichting van een vzw) moeten deze bestuursvormen klaar zijn tegen 1 januari 2012, een jaar voor de volledige vernieuwing van de gemeenteraad op 1 januari 2013.
De vraag stelt zich echter wat een aanpassing is van een bestaande bestuursvorm en wat de invoering is van een nieuwe bestuursvorm. Deze vragen zullen zo snel mogelijk gesteld worden aan de minister van Binnenlandse Aangelegenheden.
WETGEVING
Uittreksel uit het gemeentedecreet (15 juli 2005): art. 221-253 De gemeentelijke verzelfstandigde agentschappen (pdf)
Decreet van 28 januari 1974 betreffende het cultuurpact (pdf)
Gecoördineerde tekst Decreet Lokaal Cultuurbeleid (pdf)
Gecoördineerde tekst Besluit bij decreet lokaal cultuurbeleid (pdf)
 |
Al onze documenten kan u lezen en/of downloaden in pdf-formaat. Hiervoor heeft u Adobe Reader nodig. De recentste versie van Adobe Reader kan u gratis downloaden via www.adobe.com Dit is wereldwijd gebruikte software voor het archiveren, lezen en doorsturen van documenten. |
Zoek via het alfabetisch register of gebruik de zoekfunctie.